Ngừng tuần hoàn ngoài bệnh viện ở Đức: người chứng kiến cần làm gì?

Khi một người bất tỉnh và không thở bình thường tại Đức, việc cần làm là gọi 112 và bắt đầu ép tim giữa ngực ngay theo khả năng của mình. Đây không chỉ là lời khuyên chung: dữ liệu năm 2025 cho thấy người chứng kiến đã bắt đầu hồi sức trong 53,5% ca ngừng tuần hoàn ngoài bệnh viện được ghi nhận. Tỷ lệ này đáng khích lệ, nhưng cũng cho thấy vẫn còn nhiều tình huống mà nạn nhân chưa nhận được sự hỗ trợ trước khi đội cấp cứu tới nơi.

Theo bài tổng hợp của Tagesschau dựa trên báo cáo năm 2025 của German Resuscitation Registry, Đức ước tính có khoảng 130.000 ca ngừng tuần hoàn ngoài bệnh viện trong năm, tương đương hơn 350 người mỗi ngày. Trong các ca này, 53,5% đã có người chứng kiến khởi động hồi sức trước khi lực lượng cấp cứu đến; 38,4% người hỗ trợ được tổng đài hướng dẫn qua điện thoại.

Đây là số liệu toàn quốc được ngoại suy từ một nhóm địa điểm có chất lượng ghi nhận cao, nên nên đọc như ước tính về quy mô chứ không phải con số tuyệt đối cho từng bang hay từng thành phố. Bản tin cũng lưu ý dữ liệu về các tình nguyện viên được cảnh báo qua điện thoại thông minh mới bắt đầu ghi nhận từ giữa năm 2025, vì vậy phần đóng góp riêng của nhóm này còn có giới hạn. Dù vậy, thông điệp thực hành không thay đổi: trong những phút đầu, người gần nạn nhân nhất có thể tạo ra khác biệt.

Nhận ra ngừng tuần hoàn: đừng nhầm với một cơn đau tim thông thường

Ngừng tuần hoàn là tình trạng tim không còn bơm máu hiệu quả. Người bệnh thường không phản ứng và không thở bình thường; họ có thể thở ngáp từng cơn, điều này không phải dấu hiệu an toàn để tiếp tục chờ đợi. Nhồi máu cơ tim là một tình trạng khác, liên quan đến tắc mạch máu nuôi cơ tim. Nhồi máu có thể dẫn đến ngừng tuần hoàn, nhưng hai khái niệm không đồng nghĩa và không phải mọi người bị nhồi máu đều bất tỉnh ngay.

Đối với người chứng kiến, không cần tự chẩn đoán nguyên nhân. Hướng dẫn của Bộ Y tế Liên bang Đức và Viện Y tế Công cộng Liên bang tóm tắt thao tác cho người không chuyên bằng ba từ: kiểm tra, gọi, ấn. Nếu người đó bất tỉnh và không thở, hoặc không thở bình thường, hãy coi đây là tình huống khẩn cấp.

Ba việc cần làm khi gặp sự cố ở Đức

1. Kiểm tra phản ứng và nhịp thở. Gọi to, chạm nhẹ để kiểm tra phản ứng; quan sát xem người đó có thở bình thường hay không. Không kéo dài bước này để tìm mạch nếu bạn không được đào tạo.
2. Gọi 112. Báo địa điểm chính xác, tình trạng bất tỉnh/không thở bình thường và làm theo hướng dẫn của tổng đài. Nếu có người khác ở đó, hãy nhờ họ gọi trong khi bạn ở lại với nạn nhân.
3. Ép tim liên tục giữa ngực. Đặt gót bàn tay ở giữa ngực, chồng bàn tay còn lại lên trên và ấn mạnh, đều. Hướng dẫn 2025 của European Resuscitation Council khuyến nghị nhịp 100–120 lần mỗi phút và độ sâu 5–6 cm cho người lớn, đồng thời để ngực nảy lên hoàn toàn sau mỗi lần ấn. Tiếp tục cho đến khi nạn nhân có dấu hiệu sống rõ ràng, có người được đào tạo tiếp nhận hoặc đội cấp cứu đến.

Nếu có máy khử rung tự động ngoài (AED), hãy nhờ một người khác mang đến và làm theo chỉ dẫn bằng giọng nói của thiết bị. Không vì chờ AED mà trì hoãn gọi 112 hoặc ép tim.

Con số 53,5% nói gì về năng lực sơ cứu cộng đồng?

Sẽ không công bằng nếu xem phần còn lại là biểu hiện đơn giản của sự thờ ơ. Một người chứng kiến có thể chỉ có vài giây để nhận ra thở ngáp không phải hô hấp bình thường, vừa đối diện căng thẳng vừa sợ làm sai. Vì thế, tỷ lệ hồi sức do người chứng kiến phản ánh cả năng lực, sự tự tin, cách tổng đài hướng dẫn và khả năng tiếp cận các khóa học sơ cứu.

Báo cáo được Tagesschau dẫn lại cũng cho biết lực lượng cấp cứu không đạt mục tiêu đến 80% nạn nhân trong vòng tám phút sau báo động; tỷ lệ thực tế là 70%. Khoảng thời gian trước khi xe cấp cứu đến chính là lý do hồi sức từ người chứng kiến có ý nghĩa đặc biệt. Cơ quan y tế Đức nêu rằng tổn thương não không hồi phục có thể bắt đầu sau khoảng ba đến năm phút không có dòng máu, nên điều cần thiết là rút ngắn khoảng trống không được điều trị bằng các hành động ban đầu của người xung quanh.

Chuẩn bị thực tế cho người Việt sống, học tập và làm việc tại Đức

Một khóa Erste-Hilfe-Kurs giúp biến các hướng dẫn trên thành thao tác thực tế, đặc biệt với người chưa quen tiếng Đức. Khi tìm khóa học, có thể hỏi trường, nơi làm việc hoặc tổ chức cứu hộ địa phương về lịch học và hỗ trợ ngôn ngữ. Không nên mặc định mọi nơi đều có lớp tiếng Việt hoặc tiếng Anh.

• Lưu số 112 và ghi nhớ các từ: Notruf (cuộc gọi khẩn cấp), Rettungsdienst (dịch vụ cấp cứu), Reanimation (hồi sức) và Ersthelfer (người sơ cứu đầu tiên).
• Thống nhất với bạn cùng nhà hoặc đồng nghiệp một nguyên tắc đơn giản: một người gọi 112, một người ép tim, người còn lại hỗ trợ chỉ đường hoặc tìm AED nếu có.
• Đọc thêm các nội dung thực hành dành cho người chuẩn bị sang Đức trong chuyên mục Kiến thức của Aspira Việt Nam.

Không ai có thể thay thế nhân viên y tế, nhưng người chứng kiến không cần chờ trở thành chuyên gia mới bắt đầu hỗ trợ. Trong trường hợp bất tỉnh và không thở bình thường, gọi 112, nghe hướng dẫn và ép tim là ba hành động thực tế nhất để nối thời gian sống còn trước khi cấp cứu đến.