Ứng xử nơi công cộng ở Đức: Những điều nên biết trước khi sang học

Ứng xử nơi công cộng ở Đức trước hết là biết tôn trọng quy định của nơi mình sống và quyền không bị làm phiền của người khác. Với du học sinh, ba việc nên nắm ngay từ đầu là giữ mức âm lượng phù hợp ở khu dân cư, xử lý rác đúng hệ thống địa phương và quan sát cách vận hành của không gian chung thay vì dựa vào định kiến về một dân tộc.

Không có một “tính cách người Đức” áp dụng cho mọi thành phố, mọi thế hệ hay mọi hoàn cảnh. Đức là xã hội đa dạng; vì vậy, những quy tắc dưới đây hữu ích nhất khi được hiểu như kỹ năng hội nhập: đọc hợp đồng thuê nhà, xem biển báo, hỏi chủ nhà hoặc bộ phận hỗ trợ của trường khi chưa rõ. Đây cũng là nền tảng quan trọng trong hành trang kiến thức trước khi sang Đức.

Giữ yên tĩnh là trách nhiệm với hàng xóm, không phải phép thử văn hóa

Trong tàu điện, thư viện, hành lang chung cư hay quầy dịch vụ, nói vừa đủ nghe và không mở loa ngoài là lựa chọn an toàn. Điều này không có nghĩa mọi người luôn im lặng, mà là âm thanh của mình không nên chiếm dụng trải nghiệm của người khác. Khi phải gọi điện, hãy nói ngắn gọn hoặc di chuyển tới vị trí phù hợp nếu điều kiện cho phép.

Ở nhà thuê, điều cần lưu ý hơn cả là Hausordnung — nội quy tòa nhà — và quy định của bang, thành phố. Tài liệu hướng dẫn hội nhập của quận Reinickendorf, Berlin nêu nguyên tắc âm lượng trong phạm vi căn hộ; thời gian nghỉ đêm thường là từ 22 giờ đến 6 giờ. Tài liệu cũng lưu ý khung nghỉ trưa và quy định ngày Chủ nhật, ngày lễ có thể phụ thuộc hợp đồng thuê và nội quy nhà. Vì thế, hướng dẫn chính quyền Berlin về sống cùng khu dân cư là ví dụ tham khảo, không phải một lịch áp dụng đồng nhất trên toàn quốc.

Nếu dự định tổ chức tiệc, thông báo lịch sự trước cho hàng xóm có thể giảm va chạm. Ngược lại, khi bị nhắc về tiếng ồn, hãy kiểm tra lại giờ giấc và nội quy trước khi giải thích. Cách xử lý bình tĩnh thường hiệu quả hơn việc coi lời nhắc là thái độ cá nhân.

Không gian chung: quan sát, chờ lượt và tôn trọng ranh giới

Xếp hàng, nhường người xuống phương tiện trước khi bước vào, không chắn cửa và để lối đi thông thoáng là những thói quen dễ áp dụng ở bất kỳ đâu. Trong thang máy, tàu xe hoặc hàng chờ, khoảng cách hợp lý và sự chú ý đến người xung quanh quan trọng hơn việc cố đoán một “chuẩn khoảng cách” cố định.

Trong giao tiếp với người mới quen, nên bắt đầu bằng cách chào hỏi trực tiếp, nói rõ việc cần trao đổi và không hỏi sâu về thông tin riêng tư nếu chưa có bối cảnh. Giao tiếp thẳng, ngắn gọn không mặc định đồng nghĩa với lạnh nhạt. Tương tự, đúng giờ là cách tôn trọng lịch đã hẹn; nếu có nguy cơ trễ, hãy báo sớm thay vì đến muộn mà không thông tin.

Những nguyên tắc này không phải luật thành văn cho mọi tình huống. Trường học, cơ quan, ký túc xá và các cộng đồng khác nhau sẽ có nhịp giao tiếp riêng. Điều nên làm là quan sát vài lần đầu, hỏi khi chưa chắc, rồi điều chỉnh cách cư xử theo môi trường cụ thể.

Phân loại rác: việc nhỏ nhưng liên quan trực tiếp đến đời sống thuê nhà

Phân loại rác ở Đức không chỉ là lời khuyên về môi trường. Cổng thông tin chính thức Make it in Germany cho biết phần lớn khu nhà có các thùng riêng cho bao bì nhựa và kim loại, giấy, rác còn lại và rác hữu cơ; rác cồng kềnh, rác nguy hại và thiết bị điện tử có quy trình khác. Hãy xem nhãn trên thùng của chính tòa nhà, vì màu sắc, lịch thu gom và chi tiết thực hiện có thể thay đổi theo địa phương.

Cơ quan Môi trường Liên bang Đức giải thích bao bì nhẹ từ hộ gia đình thường đi vào túi hoặc thùng màu vàng; giấy và thủy tinh cũng có luồng thu gom riêng. Việc tách từ đầu nguồn giúp quá trình phân loại và tái chế hoạt động hiệu quả hơn. Tham khảo hướng dẫn phân loại rác của Cơ quan Môi trường Liên bang Đức trước khi tự suy đoán món đồ thuộc thùng nào.

• Giấy, bìa carton sạch thường vào thùng giấy.
• Bao bì nhựa, kim loại và vật liệu tổng hợp thường vào luồng túi/thùng vàng.
• Rác hữu cơ và rác còn lại cần theo nhãn của khu nhà.
• Pin, thiết bị điện tử, hóa chất và đồ cồng kềnh không nên bỏ lẫn vào rác sinh hoạt.

Pfand: kiểm tra ký hiệu trước khi bỏ chai

Nhiều chai và lon đồ uống có tiền đặt cọc (Pfand). Theo hướng dẫn đời sống hằng ngày của Make it in Germany, người mua trả thêm từ 0,08 đến 0,25 euro và nhận lại tiền khi đưa vỏ vào máy hoàn trả ở siêu thị. Chai có đặt cọc và chai thủy tinh cần mang tới điểm thu gom không phải lúc nào cũng giống nhau, vì vậy hãy nhìn ký hiệu trên vỏ chai.

Thông tin của Cơ quan Môi trường Liên bang Đức về bao bì cho biết bao bì đồ uống dùng một lần có đặt cọc thường được trả qua máy và đưa vào tái chế; chai tái sử dụng được rửa, nạp lại nhiều lần. Đây là lý do nên giữ vỏ nguyên vẹn cho tới khi hoàn trả.

Chuẩn bị trước ngày sang Đức

Hãy lưu nội quy nhà, lịch lấy rác và số liên hệ của chủ nhà hoặc quản lý; đặt vài nhãn phân loại trong bếp; mang vỏ chai tới máy trả vỏ; và tập giao tiếp ngắn gọn, rõ ràng khi dùng không gian chung. Những bước này không biến ai thành người “đúng chuẩn Đức”, nhưng giúp giảm sai sót có thể tránh được trong những tuần đầu.

Quan trọng nhất, đừng biến khác biệt ứng xử thành phán xét về con người. Quy định địa phương, hoàn cảnh và sự tôn trọng lẫn nhau là căn cứ đáng tin cậy hơn các khái quát về văn hóa.